پتاسیم
Potassium
قلیایی مهاجم؛ نفوذ K₂O در آجر کورهی سیمان باعث پوستهشدن میشود.
معرفی
پتاسیم، مثل سدیم، دشمن خاموش نسوز است. در کورهی دوار سیمان، K₂O بخار میشود، در پیشگرمکن سرد و متراکم میشود، دوباره وارد کوره میگردد و «چرخهی قلیایی» میسازد که غلظتش بارها از خوراک اولیه بیشتر میشود.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
ساختار BCC؛ نرمتر و واکنشپذیرتر از سدیم. در آب با شعلهی بنفش میسوزد.
فازها و آلوتروپها
ریختشناسی و شکل عرضه
در نسوز فقط بهصورت ناخالصی K₂O در آنالیز شیمیایی گزارش میشود؛ در کوره بهشکل بخار و نمک وارد میشود.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| K₂O | اکسید پتاسیم | ناخالصی مضر نسوز؛ روانساز شیشه و لعاب. |
| KAlSi₃O₈ | فلدسپات پتاسیم | مادهی اولیهی بدنهی چینی و پرسلان. |
| KCl | کلرید پتاسیم | در چرخهی کلر کورهی سیمان. |
ایزوتوپها
دو ایزوتوپ پایدار + ⁴⁰K پرتوزای طبیعی (نیمهعمر ۱٫۲۵ میلیارد سال) — مبنای تاریخگذاری پتاسیم-آرگون.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
راهکار عملی: آجرهای «مقاوم به قلیایی» با سیلیس آزاد کنترلشده، یا آجرهای پرآلومینا با ترکیب طوری که فاز شیشهای محافظ بسازد نه کالسیلیت منبسطشونده. راه دیگر، نصب «بایپاس قلیایی» برای خروج بخشی از گاز کوره است.