۴۱ Nb ۹۲٫۹۰۶
فلز واسطه
نیوبیم
Niobium
فرونیوبیم؛ ریزدانهسازی فولادهای HSLA و ابررسانا.
معرفی
نیوبیم عنصر ریزدانهسازی فولادهای کمآلیاژ پراستحکام (HSLA) است. مقدار ناچیزی از آن — در حد ۰٫۰۳٪ — با تشکیل کاربونیترید ریز، رشد دانهی آستنیت را در نورد گرم مهار میکند و همزمان استحکام و چقرمگی را بالا میبرد.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
ساختار BCC. NbC و Nb(C,N) ساختار مکعبی نمک طعام دارند و بهشکل ذرات نانومتری در ماتریس فولاد رسوب میکنند.
فازها و آلوتروپها
Nb (BCC) فلز پایه؛ ابررسانا در دمای بسیار پایین.
NbC / Nb(C,N) رسوب کلیدی ریزدانهسازی فولاد HSLA.
Nb₂O₅ اکسید پایدار؛ در شیشهی اپتیکی و خازن.
ریختشناسی و شکل عرضه
فرونیوبیم (FeNb) با ~۶۵٪ نیوبیم — شکل غالب مصرف در فولادسازی.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| FeNb | فرونیوبیم | افزودنی فولادهای خط لوله و سازه. |
| Nb₃Sn | استانید نیوبیم | سیم ابررسانای آهنرباهای MRI و شتابدهنده. |
ایزوتوپها
تنها ⁹³Nb پایدار است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
فولاد لولهی انتقال گاز مدرن (گریدهای X70/X80) بدون نیوبیم ممکن نبود. این یعنی کیفیت پاتیل و تاندیش — و در نتیجه نسوزهای آن — باید در حدی باشد که آخال، این دستاورد متالورژیکی را خراب نکند.