فسفر
Phosphorus
ناخالصی مضر در فولاد؛ فسفاتها چسب شیمیایی جرمهای نسوز.
معرفی
فسفر در فولاد ناخالصی مضری است که در مرز دانهها مینشیند و چقرمگی ضربه را نابود میکند. اما در صنعت نسوز چهرهی مثبتی دارد: چسبهای فسفاتی (اسید فسفریک و فسفات آلومینیم) به جرمهای نسوز استحکام دمای پایین میدهند، بدون آنکه مانند سیمان، آب هیدراتاسیون وارد سیستم کنند.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
فسفر سفید مولکولهای چهاروجهی P₄ دارد که بهشدت پرتنش و واکنشپذیرند (در هوا خودبهخود آتش میگیرد). فسفر قرمز و سیاه ساختار پلیمری و پایدارند.
فازها و آلوتروپها
ریختشناسی و شکل عرضه
در نسوز بهصورت محلول اسید فسفریک یا پودر فسفات آلومینیم مصرف میشود.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| H₃PO₄ | اسید فسفریک | چسب شیمیایی جرمهای نسوز و ملاتها. |
| AlPO₄ | فسفات آلومینیم | فاز چسبندهی مقاوم تا دمای بالا. |
| Ca₃(PO₄)₂ | فسفات کلسیم | محصول فسفرزدایی سرباره؛ مادهی اولیهی کود. |
ایزوتوپها
تنها ³¹P پایدار است. ³²P پرتوزا در زیستشناسی مولکولی نشانگر رایجی است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
فسفرزدایی (Dephosphorization) در کنورتور و با سربارهی بازی و اکسیدی انجام میشود — درست برعکس گوگردزدایی که سربارهی احیایی میخواهد. به همین دلیل این دو در دو ایستگاه جدا انجام میشوند.