۲۲ Ti ۴۷٫۸۶۷
فلز واسطه
تیتانیم
Titanium
TiO₂ در بوکسیت و نسوز؛ فلز آن سبک، مقاوم و زیستسازگار.
معرفی
تیتانیم فلزی سبک با نسبت استحکام به وزن استثنایی و مقاومت عالی به خوردگی است. اکسید آن TiO₂ پرمصرفترین رنگدانهی سفید جهان و همچنین ناخالصی مهم بوکسیت و آلومینای نسوز است.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
تیتانیم تا ۸۸۲°C ساختار HCP (فاز α) و بالای آن BCC (فاز β) دارد؛ کنترل نسبت این دو فاز، اساس متالورژی آلیاژهای تیتانیم مانند Ti-6Al-4V است.
فازها و آلوتروپها
روتیل (TiO₂) پایدارترین پلیمورف؛ ضریب شکست بسیار بالا.
آناتاز (TiO₂) فعالتر؛ کاربرد فوتوکاتالیستی.
بروکیت (TiO₂) پلیمورف نادر ارتورومبیک.
ریختشناسی و شکل عرضه
کانهها: ایلمنیت (FeTiO₃) و روتیل. رنگدانه بهصورت پودر بسیار ریز سفید با پوشش سطحی.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| TiO₂ | دیاکسید تیتانیم | رنگدانه؛ در نسوز بهعنوان کمکزینتر عمل میکند. |
| TiC | کاربید تیتانیم | پوشش سخت ابزار برش. |
| FeTi | فروتیتانیم | اکسیژنزدا و نیتروژنگیر در فولادسازی. |
ایزوتوپها
پنج ایزوتوپ پایدار؛ ⁴⁸Ti با ۷۴٪ غالب است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
TiO₂ در آجرهای آلومینایی، دمای زینتر را پایین میآورد و چگالی را بالا میبرد — اما بیش از حد آن، دیرگدازی را کاهش میدهد. به همین دلیل در آنالیز شیمیایی محصولات نسوز، TiO₂ همیشه گزارش میشود.