۳۹ Y ۸۸٫۹۰۶
فلز واسطه
ایتریم
Yttrium
Y₂O₃ پایدارکنندهی اصلی زیرکونیا (YSZ) و پوشش سد حرارتی.
معرفی
ایتریم عنصری کمیاب اما تعیینکننده است: Y₂O₃ بهترین تثبیتکنندهی زیرکونیاست و «زیرکونیای تثبیتشده با ایتریا» (YSZ) را میسازد که هم در سنسور اکسیژن، هم در پوشش سد حرارتی توربین و هم در نسوزهای مهندسی به کار میرود.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
فلز ایتریم ساختار HCP دارد. Y₂O₃ ساختار مکعبی نوع بیکسبیت با نقطهی ذوب ~۲۴۲۵°C.
فازها و آلوتروپها
Y₂O₃ اکسید پایدار؛ تثبیتکنندهی زیرکونیا.
YSZ زیرکونیای مکعبی/تتراگونال تثبیتشده؛ رسانای یون اکسیژن.
YAG (Y₃Al₅O₁₂) گارنت ایتریم-آلومینیوم؛ میزبان لیزر و فاز فوقمقاوم به خزش.
ریختشناسی و شکل عرضه
پودر سفید بسیار ریز با خلوص بالا.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| Y₂O₃ | ایتریا | تثبیت زیرکونیا و سرامیک شفاف. |
| YAG | گارنت ایتریم-آلومینیوم | لیزر Nd:YAG و الیاف مقاوم به خزش. |
ایزوتوپها
تنها ⁸⁹Y پایدار است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
رسانایی یونی YSZ در دمای بالا، اساس سنسور لامبدا و پیل سوختی اکسید جامد (SOFC) است — و همین ویژگی در فولادسازی برای اندازهگیری درجای اکسیژن محلول در مذاب به کار میرود.