جدول داده

فرهنگ اختصارات و نمادهای نسوز

دیتاشیت‌ها و استانداردهای نسوز پر از اختصارات انگلیسی‌اند و همین‌ها اولین مانع خواندن یک برگه‌ی فنی‌اند. این جدول رایج‌ترین اختصارات نسوز و فولادسازی را با عبارت کامل و معنی کاربردی گرد آورده است — از خواص فیزیکی و آزمون‌ها تا گریدهای ماده‌ی اولیه و تجهیزات کوره. برای تعریف واژه‌های فارسی نسوز، واژه‌نامه‌ی نسوز را ببینید.

اختصار	عبارت کامل	معنی و کاربرد
CCS	Cold Crushing Strength	استحکام فشاری سرد؛ مقاومت آجر/جرم در برابر خردشدن در دمای محیط. شاخص کیفیت پخت و تراکم.
MOR / CMOR	Modulus of Rupture (Cold)	مدول گسیختگی سرد؛ استحکام خمشی نمونه در دمای محیط.
HMOR	Hot Modulus of Rupture	مدول گسیختگی گرم؛ استحکام خمشی در دمای بالا — معیار باربری واقعی در سرویس.
RUL	Refractoriness Under Load	دیرگدازی تحت بار؛ دمایی که نسوز زیر بار مشخص شروع به تغییرشکل می‌کند.
PCE	Pyrometric Cone Equivalent	معادل مخروط پیرومتریک؛ شاخص دیرگدازی با مقایسه‌ی خم‌شدن نمونه و مخروط استاندارد.
AP	Apparent Porosity	تخلخل ظاهری؛ درصد حجم منافذ باز — هرچه کمتر، مقاومت خوردگی و نفوذ بهتر.
BD	Bulk Density	چگالی انبوهی؛ جرم بر واحد حجم کل (شامل منافذ). شاخص تراکم و کیفیت.
PLC / PLCR	Permanent Linear Change	تغییر طول دائمی پس از پخت مجدد؛ پایداری ابعادی نسوز در سرویس.
LOI	Loss On Ignition	افت حرارتی؛ درصد کاهش وزن ماده پس از حرارت‌دهی (خروج رطوبت، کربنات و مواد فرار).
TSR	Thermal Shock Resistance	مقاومت شوک حرارتی؛ تحمل چرخه‌ی گرم و سرد ناگهانی بدون ترک (تعداد سیکل تا شکست).
CTE	Coefficient of Thermal Expansion	ضریب انبساط حرارتی؛ میزان بزرگ‌شدن ماده با دما — پایه‌ی محاسبه‌ی درز انبساط.
TC / λ	Thermal Conductivity	هدایت حرارتی؛ عبور گرما از ماده. بالا برای بدنه‌ی کاری، پایین برای عایق.
PSD	Particle Size Distribution	توزیع اندازه‌ی ذرات؛ نسبت دانه‌های درشت تا ریز — تعیین‌کننده‌ی تراکم و کارایی جرم.
AZS	Alumina-Zirconia-Silica	نسوز ذوبی-ریختگی (fused-cast) مقاوم به شیشه‌ی مذاب؛ آستر کوره‌ی شیشه.
IFB	Insulating Fire Brick	آجر نسوز عایق؛ سبک و پرتخلخل، لایه‌ی پشتیبان برای کاهش اتلاف حرارت.
LCC	Low Cement Castable	جرم ریختنی کم‌سیمان؛ چگالی و استحکام بالاتر با میکروسیلیس و آب کمتر.
ULCC	Ultra Low Cement Castable	جرم فوق‌کم‌سیمان؛ دیرگدازی بالاتر با حداقل CaO.
NCC	No Cement Castable	جرم بدون سیمان؛ بهترین دیرگدازی با چسب غیرسیمانی (سل، فسفاتی).
DBM	Dead Burned Magnesia	منیزیای ددبرن؛ MgO مرده‌پخت با بلور پریکلاز پایدار، پایه‌ی نسوز بازی.
FM	Fused Magnesia	منیزیای فیوزد؛ MgO ذوب‌شده در کوره‌ی قوس، درشت‌بلور و کم‌تخلخل.
WFA	White Fused Alumina	آلومینای فیوزد سفید؛ کوراندوم خلوص‌بالا برای نسوز و ساینده.
BFA	Brown Fused Alumina	آلومینای فیوزد قهوه‌ای؛ حاوی مقداری تیتانیا، سرسخت‌تر و اقتصادی‌تر.
TA	Tabular Alumina	آلومینای تابیولار؛ α-آلومینای زینترشده‌ی درشت‌بلور با تخلخل بسته.
CAC	Calcium Aluminate Cement	سیمان کلسیم-آلومینات؛ چسب هیدرولیکی جرم‌های ریختنی نسوز.
MgO-C	Magnesia-Carbon	نسوز منیزیا-کربن؛ آجر خط سرباره‌ی پاتیل و کوره‌ی قوس.
SiC	Silicon Carbide	کاربید سیلیسیم؛ هدایت بالا و مقاومت شوک و سایش عالی.
EAF	Electric Arc Furnace	کوره‌ی قوس الکتریکی؛ ذوب قراضه با قوس گرافیتی.
BOF	Basic Oxygen Furnace	کوره‌ی اکسیژنی بازی (کنورتر)؛ فولادسازی از چدن مذاب با دمش اکسیژن.
CCM	Continuous Casting Machine	ماشین ریخته‌گری پیوسته؛ ریختن فولاد مذاب به بیلت/اسلب پیوسته.
DRI	Direct Reduced Iron	آهن احیای مستقیم (اسفنجی)؛ خوراک کوره‌ی قوس به‌جای قراضه.

توضیحات

اختصارها میان استانداردهای مختلف (ASTM، ISO، DIN) گاه با نماد کمی متفاوت می‌آیند؛ همیشه واحد و شرایط آزمون را از خود دیتاشیت بخوانید.
برخی اختصارها چندمعنایی‌اند: مثلاً CA هم می‌تواند Calcium Aluminate باشد و هم Calcined Alumina — به بافت متن دقت کنید.
CCS و MOR در دمای محیط اندازه‌گیری می‌شوند و لزوماً رفتار گرم ماده را نشان نمی‌دهند؛ برای سرویس واقعی، HMOR و RUL معیار درست‌ترند.
برای درک عمیق‌تر هر خاصیت، به محاسبه‌گرهای مهندسی و مقاله‌های سایت مراجعه کنید.

همچنین ببینید: ابزارهای مهندسی · واژه‌نامه‌ی نسوز · همه‌ی جداول مرجع