کروم
Chromium
کرومیت پایهی نسوزهای کروم-منیزیتی؛ Cr۶⁺ سمی و کنترلشده.
معرفی
کروم از طریق کانی کرومیت (FeCr₂O₄) وارد صنعت نسوز میشود. Cr₂O₃ نقطهی ذوب بالا (~۲۴۳۵°C) و مقاومت استثنایی در برابر سربارههای اسیدی و شیشهی مذاب دارد و در آجرهای کروم-منیزیتی، مقاومت به شوک حرارتی و خوردگی را همزمان بالا میبرد.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
فلز کروم ساختار BCC دارد و سختترین فلز خالص است. Cr₂O₃ ساختار کوراندومی (همساختار با α-Al₂O₃) دارد و به همین دلیل با آلومینا محلول جامد پیوسته تشکیل میدهد. کرومیت خود یک اسپینل است: FeO·Cr₂O₃.
فازها و آلوتروپها
ریختشناسی و شکل عرضه
کرومیت بهصورت ماسهی سیاه و سنگین (دانههای گرد یا شکسته) با چگالی بالا؛ در ریختهگری بهعنوان ماسهی قالب مقاوم به نفوذ فلز و در پاتیل بهعنوان ماسهی مجرا کاربرد دارد.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| Cr₂O₃ | اکسید کروم | آجر کروم-منیزیتی، نسوز کورهی شیشه. |
| FeCr₂O₄ | کرومیت | ماسهی ریختهگری و مجرای پاتیل. |
| FeCr | فروکروم | آلیاژسازی فولاد زنگنزن. |
ایزوتوپها
چهار ایزوتوپ پایدار؛ ⁵²Cr با ۸۴٪ غالب است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
کروم شمشیر دولبه است: عملکرد نسوزی عالی، اما در شرایط اکسیدی و قلیایی میتواند به Cr⁶⁺ محلول در آب تبدیل شود که سمی است. صنعت بهتدریج در بسیاری از کاربردها به سمت نسوزهای بدون کروم (اسپینلی) رفته است.