مس
Copper
قالب ریختهگری پیوسته از مس است — هدایت حرارتی بالا.
معرفی
مس در فولادسازی نه مادهی اولیه، بلکه ابزار است: قالب ریختهگری پیوسته از مس ساخته میشود، چون باید در چند ثانیه آنقدر گرما از مذاب بگیرد که پوستهی جامد اولیه شکل بگیرد. هیچ فلز مقرونبهصرفهی دیگری این هدایت حرارتی را ندارد.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
ساختار FCC با پیوند فلزی و لایهی d پُر. همین آرایش، الکترونهای آزاد را بسیار متحرک میکند و مس را پس از نقره به رساناترین فلز تبدیل میسازد. FCC بودن یعنی دوازده سیستم لغزش فعال — به همین دلیل مس فوقالعاده چکشخوار است.
فازها و آلوتروپها
ریختشناسی و شکل عرضه
کاتد مس با خلوص ۹۹٫۹۹٪، بیلت و ورق. قالب ریختهگری از مس آلیاژی (اغلب Cu-Cr-Zr) با پوشش نیکل یا کروم ساخته میشود تا سایش را تحمل کند.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| Cu₂O | اکسید مس(I) | رنگدانه و لعاب احیایی سرامیک. |
| CuSO₄ | سولفات مس | فلوتاسیون کانه و کشاورزی. |
| Cu-Cr-Zr | آلیاژ قالب | هدایت حرارتی بالا با استحکام کافی در دمای کار. |
ایزوتوپها
دو ایزوتوپ پایدار: ⁶³Cu (۶۹٪) و ⁶⁵Cu (۳۱٪).
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
مس در فولاد ناخالصی دردسرسازی است: چون از آهن نجیبتر است، در اکسیداسیون سطحی جدا نمیشود و در مرز دانههای آستنیت مینشیند و «تردی سرخ» (Hot Shortness) ایجاد میکند. منبع اصلی آن، قراضهی آلوده است — و همین، کیفیت قراضه را به یک مسئلهی متالورژیکی جدی تبدیل میکند.