۳۰ Zn ۶۵٫۳۸
فلز واسطه
روی
Zinc
گالوانیزه؛ بخار Zn در کورههای بازیافت به نسوز حمله میکند.
معرفی
روی در صنعت نسوز عمدتاً بهعنوان یک مهاجم شناخته میشود. در کورههای فولادسازی که قراضهی گالوانیزه ذوب میکنند، روی در ~۹۰۷°C تبخیر میشود، در منافذ نسوز بالا میرود، در نواحی سردتر دوباره اکسید و متراکم میشود و با انبساط حجمی، آجر را ورقهورقه میکند.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
ساختار HCP با نسبت c/a غیرعادی بزرگ (~۱٫۸۶ در برابر ۱٫۶۳ ایدهآل) — به همین دلیل روی نسبت به بیشتر فلزات HCP تردتر و ناهمسانگردتر است.
فازها و آلوتروپها
Zn (HCP) فلز پایدار.
ZnO (زینکیت) ساختار وورتزیت؛ نیمرسانا با شکاف باند پهن — کاربرد در واریستور و لعاب.
ZnFe₂O₄ (فرانکلینیت) اسپینل روی-آهن؛ فاز رسوبی در نسوز کورههای آلوده به روی.
ریختشناسی و شکل عرضه
شمش روی، پودر روی (گرد فلزی)، و ZnO بهصورت پودر سفید بسیار ریز.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| ZnO | اکسید روی | روانساز لعاب سرامیک؛ پایداری ابعادی و براقیت میدهد. |
| ZnFe₂O₄ | فرانکلینیت | فاز مزاحم در آستر کورهی EAF. |
ایزوتوپها
پنج ایزوتوپ پایدار؛ ⁶⁴Zn فراوانترین است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
غبار کورهی قوس الکتریک (EAF Dust) بهدلیل محتوای روی، هم پسماند خطرناک و هم منبع بازیافت است. برای نسوزکار، کنترل تخلخل باز آجر مهمترین دفاع در برابر نفوذ بخار روی است.