۵۳ I ۱۲۶٫۹
هالوژن
ید
Iodine
تصعید مستقیم؛ ضروری برای تیروئید.
معرفی
ید سنگینترین هالوژن غیرپرتوزا و ضروری برای سلامت تیروئید است. در صنعت، خاصیت تصعید مستقیم آن (جامد به گاز بدون ذوب) در فرآیند «پالایش وان آرکل» برای تولید فلزات فوقخالص مانند تیتانیم و زیرکونیم به کار میرود.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
ساختار ارتورومبیک لایهای با مولکولهای I₂؛ در گرم شدن مستقیماً به بخار بنفش تصعید میشود.
فازها و آلوتروپها
I₂ (جامد بنفش-سیاه) تصعیدشونده.
یدیدهای فلزی واسطهی پالایش فلزات (فرآیند وان آرکل).
ریختشناسی و شکل عرضه
بلور جامد براق؛ در فرآوری فلزات بهشکل گاز واکنشگر.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| ZrI₄ / TiI₄ | یدید زیرکونیم/تیتانیم | واسطهی تولید فلز فوقخالص. |
| AgI | یدید نقره | بارورسازی ابر و عکاسی. |
ایزوتوپها
تنها ¹²⁷I پایدار است؛ ¹³¹I پرتوزا در پزشکی هستهای.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
فرآیند وان آرکل هوشمندانه است: فلز ناخالص با ید یدید فرّار میسازد، بخار به سیم داغ میرسد و آنجا تجزیه میشود و فلز خالص رسوب میکند در حالی که ید آزاد و بازیافت میشود — همین روش، زیرکونیم فوقخالص غلاف سوخت راکتور را میسازد.