قلع
Tin
حمام قلع در تولید شیشهی فلوت؛ لحیم و برنز.
معرفی
قلع در صنعت شیشه نقشی بیجایگزین دارد: در فرآیند فلوت، شیشهی مذاب روی حمام قلع مذاب شناور میشود و بهدلیل تخت بودن کامل سطح مایع، ورقی با صافی آینهای تولید میکند. تقریباً تمام شیشهی جام دنیا اینگونه ساخته میشود.
ساختار بلوری و کریستالوگرافی
قلع سفید (β) ساختار تتراگونال دارد. زیر ۱۳°C به قلع خاکستری (α) با ساختار مکعبی الماسی تبدیل میشود و ۲۷٪ انبساط حجمی میدهد — قطعه پودر میشود. به این پدیده «طاعون قلع» (Tin Pest) میگویند.
فازها و آلوتروپها
ریختشناسی و شکل عرضه
شمش قلع با خلوص بالا برای حمام فلوت؛ SnO₂ بهصورت پودر سفید در لعاب.
ترکیبات مهم
| فرمول | نام | اهمیت |
|---|---|---|
| SnO₂ | اکسید قلع | کدرکنندهی لعاب و الکترود کورهی شیشه. |
| برنز (Cu-Sn) | آلیاژ مس-قلع | نخستین آلیاژ مهندسی تاریخ. |
ایزوتوپها
ده ایزوتوپ پایدار — بیشترین تعداد در کل جدول تناوبی. علت: عدد اتمی ۵۰ یک «عدد جادویی» هستهای است.
نقش در صنایع دیرگداز و فرآیندی
حمام قلع باید در اتمسفر احیایی (نیتروژن-هیدروژن) نگه داشته شود، وگرنه SnO₂ تشکیل میشود و روی شیشه لکه میگذارد. نسوزکاری حمام فلوت باید بدون هیچ آلایندهای باشد — یکی از سختگیرانهترین کاربردهای نسوز.